Bidonë të shumtë plastikë, të cilët përdoren për ruajtjen e solucioneve kimike në procesin e hemodializës, janë hedhur në ambient të hapur në oborrin e Qendrës Klinike Universitare të Kosovës (QKUK), duke ngritur shqetësime për mënyrën e menaxhimit të mbetjeve spitalore dhe rrezikun e mundshëm për personat që mund të bien në kontakt me to.
Gazeta Sinjali ka siguruar pamje nga oborri i QKUK-së, ku shihen dhjetëra bidonë plastikë të hedhur në tokë, pranë një hapësire të gjelbëruar dhe një shtegu të kalimit të këmbësorëve.
Në mesin e tyre ndodhen edhe bidonë me kapakë të hequr, të cilët, nëse përmbajnë mbetje të solucionit kimik për të cilin janë përdorur, mund të paraqesin rrezik për personat që i prekin ose bien në kontakt me përmbajtjen e tyre.
Nga pamjet nuk mund të konfirmohet nëse bidonët janë plotësisht të zbrazët, nëse kanë mbetje të lëngshme brenda apo nëse janë pastruar para se të hidheshin në këtë hapësirë.
Çfarë përmbajnë bidonët dhe për çfarë përdoren?
Nga analiza e etiketës së njërit prej bidonëve të fotografuar nga Sinjali, rezulton se bëhet fjalë për produktin REOSOL RF-A17G, një solucion acidik të koncentruar, i destinuar për përdorim në procesin e hemodializës.
Hemodializa është procedurë mjekësore që përdoret për pastrimin e gjakut te pacientët, veshkat e të cilëve nuk arrijnë ta kryejnë në mënyrë të mjaftueshme këtë funksion.
Produkti në fjalë përdoret në aparaturat e hemodializës, ku koncentrati acidik përzihet në përmasa të përcaktuara me solucion bikarbonati dhe ujë të pastruar për të krijuar lëngun e nevojshëm për trajtimin e pacientëve.
Në etiketën e bidonit të fotografuar shihet se ai ka kapacitet prej 10 litrave dhe përmban solucion të koncentruar që kërkon hollim në raportin 1 me 35 për përdorim në aparaturën përkatëse.
Produkti përmban përbërës si klorur natriumi, klorur kaliumi, klorur kalciumi, klorur magnezi, acid acetik dhe glukozë.
Prania e këtyre përbërësve nuk nënkupton automatikisht se bidonët e hedhur janë mbetje infektive apo se përmbajnë substanca me rrezikshmëri të lartë, por kërkon që të përcaktohet nëse brenda tyre ka mbetur solucion i koncentruar.
Çfarë rreziku paraqet prekja e bidonëve?
Rreziku kryesor nuk lidhet domosdoshmërisht me prekjen e pjesës së jashtme të bidonit plastik, por me mundësinë e kontaktit me mbetjet e solucionit acidik që mund të ndodhen brenda tij.
Sipas të dhënave të sigurisë për koncentrate acidike të ngjashme që përdoren në hemodializë, kontakti i drejtpërdrejtë me përmbajtjen mund të shkaktojë irritim të lëkurës dhe syve, ndërsa gëlltitja aksidentale kërkon vlerësim të menjëhershëm mjekësor.
Në rast se një person prek një bidon që ka mbetje të solucionit, niveli i rrezikut varet nga përqendrimi i lëngut, sasia e mbetur, kohëzgjatja e kontaktit dhe pjesa e trupit që ekspozohet.
Kontakti i shkurtër me plastikën e pastër nuk pritet të shkaktojë dëmtim kimik. Megjithatë, nëse solucioni i mbetur bie në kontakt me sytë, gojën ose lëkurën e dëmtuar, mund të shkaktojë pasoja më serioze dhe të kërkojë trajtim mjekësor.
Në rast të gëlltitjes së përmbajtjes, veçanërisht nga fëmijët, ekziston rreziku i dëmtimit të shëndetit, ndaj kërkohet ndërhyrje e menjëhershme mjekësore.
Megjithatë, pa analizimin e përmbajtjes së bidonëve të hedhur në QKUK dhe pa të dhëna për gjendjen e tyre, nuk mund të përcaktohet shkalla konkrete e rrezikut që ata paraqesin.
Po ashtu, vetëm nga etiketa e produktit nuk mund të konkludohet se këta bidonë janë të kontaminuar me gjak apo materiale të tjera infektive.
Bidonët e hedhur pranë hapësirës së kalimit të qytetarëve
Pamjet që ka siguruar Gazeta Sinjali tregojnë se bidonët janë grumbulluar në një hapësirë të hapur të oborrit të QKUK-së, pranë një rruge të shtruar për këmbësorë.
Përveç bidonëve plastikë, në të njëjtin vend shihen edhe mbeturina të tjera, përfshirë materiale druri, kartonë dhe një konstruksion të dëmtuar mobiliesh.
Bidonët nuk shihen të vendosur në ndonjë kontejner të posaçëm apo hapësirë të mbyllur për grumbullimin e mbetjeve spitalore.
Disa prej tyre janë të shpërndarë në tokë, ndërsa të tjerë janë grumbulluar pranë materialeve të tjera të hedhura.
Kjo situatë ngre pyetje lidhur me mënyrën se si janë larguar këta bidonë nga përdorimi, nëse janë pastruar dhe nëse janë trajtuar sipas procedurave përkatëse për menaxhimin e mbetjeve të institucioneve shëndetësore.
Prania e tyre në një hapësirë të hapur krijon mundësinë që qytetarët, pacientët apo personeli i institucionit të kenë qasje të drejtpërdrejtë në këto materiale.
Për këtë arsye, është e rëndësishme të sqarohet nëse bidonët kanë përmbajtur vetëm solucionin e përdorur në hemodializë, nëse janë zbrazur dhe pastruar plotësisht dhe nëse ekziston ndonjë rrezik nga mbetjet e mundshme të përmbajtjes së tyre.
Mbetet të sqarohet se kush është përgjegjës për largimin dhe menaxhimin e këtyre materialeve, si dhe përse ato kanë përfunduar në një hapësirë të hapur të oborrit të QKUK-së.
Gazeta Sinjali do të kërkojë sqarime nga institucionet përgjegjëse lidhur me prejardhjen e bidonëve, mënyrën e asgjësimit të tyre dhe masat që ndërmerren për të parandaluar ekspozimin e qytetarëve ndaj mbetjeve të mundshme kimike në ambientet e institucionit më të madh shëndetësor publik në vend.
Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!
