Nuk është vetëm “në kokën tuaj”: truri dhe zorrët komunikojnë pa ndërprerje, ndërsa stresi mund ta përmbysë ritmin e tretjes në mënyra që shpesh duken të pashpjegueshme
“Fluturat” në stomak para një takimi të rëndësishëm, të përzierat para një provimi apo nevoja e papritur për të shkuar në tualet gjatë një situate stresuese janë vetëm disa shembuj që tregojnë se sa ngushtë janë të lidhura truri dhe zorrët.
Te disa njerëz, kjo lidhje nuk shkakton vetëm shqetësime kalimtare. Ankthi i zgjatur mund të shoqërohet me fryrje, dhimbje barku, diarre, kapsllëk, urth dhe ndjesinë se ushqimi nuk po tretet siç duhet.
Këto shqetësime shpesh përshkruhen si “stomak nervoz”, megjithëse ky nuk është një term zyrtar mjekësor.
Çfarë ndodh në organizëm kur jemi në ankth?
Kur ndihemi të kërcënuar ose shumë të tensionuar, organizmi aktivizon reagimin “lufto ose ik”. Në këtë moment çlirohen hormonet e stresit, përfshirë adrenalinën dhe kortizolin.
Ky mekanizëm është i dobishëm në situata rreziku, por kur stresi përsëritet shpesh ose vazhdon për një kohë të gjatë, mund ta prishë funksionimin normal të sistemit të tretjes.
Truri mund t’i ndryshojë ritmin e lëvizjeve të stomakut dhe zorrëve, ndjeshmërinë e tyre dhe mënyrën se si organizmi e përpunon dhimbjen ose fryrjen, transmeton Telegrafi.
Pse truri dhe zorrët ndikojnë te njëri-tjetri?
Truri dhe sistemi tretës shkëmbejnë vazhdimisht informacione përmes asaj që quhet boshti tru–zorrë. Në këtë komunikim marrin pjesë nervat, hormonet dhe sinjale të ndryshme kimike.
Një rol të rëndësishëm ka edhe sistemi nervor enterik, një rrjet i gjerë nervor i vendosur në traktin tretës. Për këtë arsye, zorrët shpesh përshkruhen edhe si “truri i dytë”.
Sipas Institutit Kombëtar Amerikan për Diabetin, Sëmundjet Digjestive dhe të Veshkave, çrregullimet e ndërveprimit tru–zorrë mund të ndikojnë si në shpejtësinë e lëvizjes së ushqimit nëpër zorrë, ashtu edhe në ndjeshmërinë ndaj gazrave dhe jashtëqitjes. Kjo mund të shpjegojë pse disa njerëz kanë diarre, ndërsa të tjerë kapsllëk ose dhimbje edhe kur nuk ka dëmtim të dukshëm të traktit tretës.
Si ndikon ankthi në tretje?
Te disa njerëz, stresi e përshpejton kalimin e ushqimit nëpër zorrë dhe shkakton jashtëqitje të shpeshta ose diarre. Te të tjerët, ai e ngadalëson lëvizjen e zorrëve dhe çon në kapsllëk.
Ankthi gjithashtu mund ta rrisë ndjeshmërinë e sistemit tretës. Si pasojë, edhe një sasi normale gazrash mund të ndihet si fryrje e fortë, ngërç ose dhimbje.
Para një ngjarjeje stresuese mund të shfaqen gjithashtu:
- të përziera;
- mungesë oreksi;
- urth;
- ndjesi rëndese në stomak;
- nevojë e menjëhershme për të shkuar në tualet.
Lidhja funksionon në të dyja drejtimet: emocionet mund të shkaktojnë simptoma të tretjes, por edhe shqetësimet e vazhdueshme të stomakut dhe zorrëve mund ta përkeqësojnë gjendjen emocionale.
Mund t’i përkeqësojë problemet ekzistuese
Ankthi zakonisht nuk është shkaku i vetëm i një sëmundjeje të sistemit tretës, por mund t’i përkeqësojë simptomat te personat që kanë:
- sindromën e zorrës së irrituar;
- refluks gastroezofageal;
- dispepsi funksionale;
- sëmundje inflamatore të zorrëve.
Dispepsia funksionale dhe sindroma e zorrës së irrituar konsiderohen çrregullime të ndërveprimit tru–zorrë, ndërsa ankthi dhe depresioni mund të jenë ndër faktorët që lidhen me shfaqjen ose përkeqësimin e simptomave.
Kur duhet kërkuar ndihma e mjekut?
Kontrolli mjekësor është i domosdoshëm nëse dhimbjet përsëriten vazhdimisht ose shoqërohen me:
- gjak në jashtëqitje;
- humbje të pashpjegueshme të peshës;
- vështirësi në gëlltitje;
- të vjella të shpeshta;
- diarre të fortë ose të zgjatur;
- jashtëqitje të zezë;
- dhimbje të forta ose simptoma që përkeqësohen.
Kur ankthi trajtohet përmes psikoterapisë, teknikave të relaksimit, gjumit të rregullt, aktivitetit fizik ose, kur nevojitet, barnave të përshkruara nga mjeku, mund të zbuten edhe shqetësimet e tretjes.
