Nëse Islanda voton pro nisjes së procesit të anëtarësimit dhe më vonë bëhet pjesë e Bashkimit Evropian, Norvegjia do të përballet me një situatë të re në marrëdhëniet e saj me Brukselin.
Norvegjia është pjesë e Zonës Ekonomike Evropiane (EEA), marrëveshje që zgjeron tregun e vetëm të BE-së edhe në tri vende që nuk janë anëtare të Unionit: Norvegji, Islandë dhe Lihtenshtajn.
Nëse Islanda anëtarësohet në BE, EEA-ja do të mbetej me vetëm dy vende jashtë Unionit: Norvegjinë dhe Lihtenshtajnin, i cili ka rreth 40 mijë banorë dhe ekonominë e lidhur ngushtë me Zvicrën.
Në praktikë, marrëdhënia përmes EEA-së do të shndërrohej në një marrëveshje kryesisht mes BE-së dhe Norvegjisë. Kjo do ta linte Norvegjinë si të vetmin vend të madh në tregun e vetëm evropian pa një vend në tryezën e vendimmarrjes së BE-së.
Teknikisht, EEA-ja do të vazhdonte të ekzistonte edhe nëse Islanda hyn në BE. Megjithatë, politikisht do të bëhej më e vështirë të argumentohej se kjo marrëveshje është një alternativë e qëndrueshme ndaj anëtarësimit të plotë në Union.
Ministri i Jashtëm norvegjez, Espen Barth Eide, ka paralajmëruar se anëtarësimi i Islandës do të sillte “sfida të veçanta” për Norvegjinë si vend i EEA-së.
Sipas tij, nëse Islanda bëhet pjesë e BE-së, balanca e fuqisë mes palëve të marrëveshjes EEA do të ndryshonte ndjeshëm, nga raporti fillestar 12 vende kundrejt 7, në 28 kundrejt 2.
Pavarësisht kësaj, qeveria norvegjeze vazhdon ta konsiderojë EEA-në si bazën e marrëdhënieve të vendit me BE-në. Eide ka thënë gjithashtu se, pavarësisht rrugës që zgjedh Islanda, Norvegjia duhet ta forcojë bashkëpunimin me BE-në.
Norvegjia ka refuzuar dy herë anëtarësimin në BE përmes referendumeve, në vitet 1972 dhe 1994. Në të dyja rastet, shumica votoi kundër.
Nëse negociatat e Islandës për anëtarësim ecin përpara, zhvillimet do të ndiqen nga afër në Oslo. Sipas ekspertit Hallgrimur Oddsson, çështje si peshkimi do të jenë veçanërisht të rëndësishme për norvegjezët.
Një votë “Po” në Islandë mund t’i japë gjithashtu shtysë debatit për anëtarësimin e Norvegjisë në BE, edhe pse aktualisht nuk ka një interes të madh politik për rihapjen e kësaj çështjeje.
Në këtë mënyrë, vendimi i Islandës mund të ndikojë jo vetëm në marrëdhëniet e saj me BE-në, por edhe në debatin e vjetër të Norvegjisë për vendin e saj në Evropë.
Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!
