Për njëzet e shtatë vjet, Adem Beqiri mbeti i pranishëm në jetën e familjes, të miqve dhe të bashkëveprimtarëve të tij përmes formës më të rëndë të mungesës. Familja nuk kishte një varr ku të përulej, miqtë nuk kishin një vend ku ta nderonin, ndërsa Mitrovica e ruajti emrin e tij mes atyre njerëzve, fati i të cilëve mbeti i pazbardhur për më shumë se një çerek shekulli.
Para pak ditësh, pritja mori fund. Mbetjet mortore të Adem Beqirit u identifikuan mes atyre të zhvarrosura së fundmi në zonën e Zubin Potokut, duke i dhënë familjes një përgjigje pas 27 vjetësh dhe duke e kthyer njëkohësisht në vëmendje një jetë që meriton të kujtohet shumë përtej tragjedisë që e ndërpreu. Adem Beqiri ishte anëtar i Kryesisë së Degës së LDK-së në Mitrovicë dhe një prej veprimtarëve të njohur të asaj kohe.
Historia e tij nuk fillon me zhdukjen dhe as nuk mund të përfundojë me gjetjen e varrit.
Adem Beqiri i përkiste atij brezi për të cilin Kosova nuk ishte një fjalë e madhe për t’u thënë në raste solemne, por një përgjegjësi që duhej mbajtur çdo ditë. Ishte koha kur angazhimi kërkonte më shumë se bindje politike, sepse shpesh duhej një shtëpi që hapej, një veturë që vihej në dispozicion, para që jepeshin pa llogari dhe, mbi të gjitha, gatishmëri për të marrë mbi vete rrezikun që vinte bashkë me veprimin.
Përmasën e këtij angazhimi e sjell më qartë rrëfimi i ish-kryetarit të Gjykatës Kushtetuese, Enver Hasani, një prej njerëzve që kishte vepruar nga afër me Beqirin gjatë viteve ’90. Duke folur për Sinjalin, Hasani e ka kujtuar si një aktivist të devotshëm të çështjes kombëtare dhe si një njeri që nuk kurseu asgjë nga ajo që kishte për veprimtarinë e asaj kohe. Afërsinë mes tyre e ka përmbledhur me një kujtim të rrallë, duke thënë se, sa ishte në Kosovë, me Ademin “vetëm gjumi” e ndante.
Pas këtyre fjalëve qëndron një veprimtari që nuk zhvillohej vetëm në mbledhje apo struktura politike. Hasani ka treguar se në fillim të viteve ’90, Beqiri dhe bashkëveprimtarët e tij ndihmonin ushtarë shqiptarë, boshnjakë e kroatë që nuk dëshironin të dërgoheshin në luftërat e ish-Jugosllavisë, duke i larguar nga kazermat e Mitrovicës, strehuar dhe ndihmuar të vazhdonin rrugën drejt sigurisë. Sipas tij, një pjesë të barrës financiare të kësaj veprimtarie e merrte mbi vete pikërisht Ademi.
Kjo e shpjegon më mirë se çdo epitet se çfarë lloj njeriu ishte. Gjendjen e mirë ekonomike nuk e trajtonte si një privilegj që e ndante nga të tjerët, por si mundësi për të marrë përsipër më shumë përgjegjësi, ndërsa ajo që kishte në dispozicion, nga vetura deri te paratë, bëhej mjet për t’i shërbyer një qëllimi që për të ishte më i madh se rehatia personale. Pikërisht për këtë Enver Hasani e ka përmbledhur kujtimin e tij me fjalët se Adem Beqiri “nuk kurseu asgjë për çështjen kombëtare”.
Edhe kujtimet e njerëzve të tjerë që e njohën e plotësojnë këtë portret. Në reagimet e bëra pas identifikimit të tij, ai kujtohet jo vetëm si pjesë e Kryesisë së LDK-së në Mitrovicë, por edhe si njeri i strukturave emergjente të kohës, i angazhuar aty ku nevoja kërkonte veprim. Një bashkëkohës e përshkruan si njeri të kompletuar me virtyte kombëtare e atdhetare dhe kujton angazhimin e tij edhe në Shalë të Drenicës, ku, sipas këtij rrëfimi, ndihmonte në furnizimin e UÇK-së me ushqime e mjete të tjera. Është një kujtim personal që merr peshë edhe nga një hollësi krejt njerëzore, se kudo që mbërrinte Ademi, shtrohej sofra.
Dhe, ndoshta pikërisht sofra tregon diçka që historia politike nuk arrin gjithmonë ta tregojë sepse liria nuk u mbajt gjallë vetëm nga figurat e mëdha, strukturat dhe vendimet. Ajo u mbajt edhe nga shtëpitë që hapeshin, nga buka që ndahej, nga njerëzit që nuk e pyesnin tjetrin se çfarë do të merrnin në këmbim dhe nga familjet që e shihnin mikpritjen e ndihmën jo si meritë, por si detyrim.
Në këtë frymë ishte rritur edhe familja Beqiri. Vëllai i Ademit, Mujkan Beqiri, kujtohet si burrë i fjalës, mikpritës e bukëdhënës, një njeri i derës së hapur dhe i asaj tradite shqiptare ku fjala e dhënë, sofra dhe gatishmëria për t’i dalë tjetrit në krah kishin një peshë që nuk matej me fjalë.
Po në këtë frymë u rritën edhe djemtë e Mujkanit, Elvis dhe Izet Beqiri, të cilët më vonë zhvilluan veprimtarinë e tyre afariste në Romë. Jeta i çoi larg Kosovës, por jo larg asaj që po ndodhte me të dhe sa herë që Presidenti Ibrahim Rugova udhëtonte në atë pjesë të Evropës, ata ishin njerëzit që ndihmonin në organizim, mikpritje dhe përkujdesje.
Kjo marrëdhënie nuk kishte nevojë të shndërrohej në afërsi ceremoniale apo në një histori për t’u reklamuar. Ishte pjesë e një kohe kur Kosova jashtë kufijve të saj mbështetej shumë edhe mbi njerëz që hapnin dyert, krijonin lidhje dhe merrnin mbi vete përgjegjësi pa e ndier nevojën që emri i tyre të vihej përpara veprës.
Elvisi dhe Izeti ndihmuan edhe familje në nevojë dhe, nga Roma, i krijuan mundësi Ademit që ai të vazhdonte t’u dilte në ndihmë njerëzve në Kosovë. Pikërisht këtu kjo histori familjare fiton kuptimin e saj të vërtetë, sepse nuk është histori pasurie, por histori e mënyrës se si mundësia për të pasur më shumë kthehej në përgjegjësi për të dhënë më shumë.
Në Kosovën e viteve ’90, kjo kishte një vlerë që sot është vështirë të matet. Një veturë, disa para për rrugë, një kontakt jashtë vendit, një shtëpi ku dikush mund të qëndronte i sigurt apo një njeri që ishte i gatshëm të merrte përsipër një barrë mund të ndryshonin fatin e dikujt. Solidariteti nuk ishte një virtyt për t’u përmendur në fjalime, por një nga mënyrat me të cilat shoqëria shqiptare mbijetonte.
Në atë kohë të vështirë, Adem Beqiri ishte njëri prej atyre njerëzve që nuk prisnin që historia t’u caktonte një rol, por e merrnin vetë mbi supe pjesën e përgjegjësisë që mendonin se u takonte.
Ai ishte pjesë e jetës politike dhe kombëtare të Mitrovicës, por figura e tij nuk mund të mbyllet vetëm brenda një përkatësie partiake. Ajo që del nga dëshmitë e njerëzve që e kanë njohur është shumë më e gjerë, sepse mbetet njeriu që organizonte, ndihmonte, jepte nga e veta dhe nuk bënte llogari të vogla në një kohë kur vendi kërkonte sakrifica të mëdha.
Për njëzet e shtatë vjet, familja e Adem Beqirit nuk e pati as mundësinë e plotë të zisë, sepse dhimbja për një njeri të zhdukur është dhimbje që nuk gjen dot vendin ku të pushojë. Tani, më në fund, do të ketë një varr ku mund të vendoset një lule, një vend ku mund të thuhet një lutje dhe një copë tokë pranë së cilës familja nuk do të ketë më nevojë të pyesë se ku është Ademi.
Por vetëm pritja merr fund.
Pas njëzet e shtatë vjetësh, Adem Beqiri më në fund ka një varr, por ajo që la pas nuk mund të mbyllet në të. Ajo mbetet te njerëzit që ndihmoi, te bashkëveprimtarët që ende e kujtojnë, te familja që ia ruajti emrin nëpër dekada dhe te një trashëgimi ku fjala, mikpritja, bujaria dhe gatishmëria për t’i dalë tjetrit në krah nuk u trajtuan si arsye për t’u lavdëruar, por si mënyra më e natyrshme për të jetuar me nder.
Ka njerëz që, edhe kur historia ua merr jetën, mbeten të gjallë në të mirën që kanë lënë te të tjerët. Adem Beqiri ishte dhe mbeti njëri prej tyre.
