Të zgjohesh në mes të natës, të jesh plotësisht i vetëdijshëm, por të mos mundesh të lëvizësh apo të flasësh, është një përvojë që mund të shkaktojë frikë të madhe. Në disa raste, paraliza e gjumit shoqërohet edhe me ndjesinë se dikush ndodhet në dhomë, presion në gjoks ose pamje dhe tinguj që duken realë.
Sipas burimeve mjekësore si NHS dhe MedlinePlus, paraliza e gjumit ndodh gjatë kalimit nga gjumi në zgjim ose anasjelltas, kur truri rikthehet në gjendje të vetëdijshme para se trupi të rifitojë plotësisht aftësinë për të lëvizur.
Fenomeni lidhet me fazën REM të gjumit, gjatë së cilës aktiviteti i muskujve reduktohet natyrshëm për të parandaluar realizimin fizik të lëvizjeve që shfaqen në ëndrra.
Gjatë një episodi, elementët e zgjimit dhe të gjumit REM mund të mbivendosen. Për këtë arsye, personi mund të jetë i vetëdijshëm, ndërsa për disa momente nuk mund të lëvizë ose të flasë.
Ndjesia se dikush ndodhet në dhomë
Paraliza e gjumit mund të shoqërohet me përvoja vizuale dhe dëgjimore. Disa persona raportojnë se ndiejnë praninë e dikujt në dhomë, presion në gjoks ose shohin dhe dëgjojnë gjëra që duken plotësisht reale.
Një meta-analizë e publikuar në vitin 2024, që përfshiu 76 studime me më shumë se 167 mijë pjesëmarrës, konfirmoi se këto përvoja mund të shfaqen gjatë episodeve të paralizës së gjumit.
Sa e zakonshme është?
Paraliza e gjumit nuk konsiderohet fenomen i rrallë. Studimet kanë raportuar përqindje të ndryshme, në varësi të grupeve të analizuara dhe mënyrës së matjes.
Një rishikim sistematik me 35 studime dhe mbi 36 mijë pjesëmarrës gjeti se rreth 7.6 për qind e popullsisë së përgjithshme kishin përjetuar të paktën një episod gjatë jetës.
Mungesa e gjumit dhe stresi mund të ndikojnë
Shkaku i saktë i paralizës së gjumit nuk është përcaktuar plotësisht. Megjithatë, ajo është lidhur me mungesën e gjumit, oraret e çrregullta të fjetjes, punën me turne dhe stresin.
Gjendja është lidhur gjithashtu me disa çrregullime të gjumit, përfshirë narkolepsinë. Fjetja në shpinë mund të jetë një tjetër faktor që rrit mundësinë e shfaqjes së episodeve te disa persona.
Në shumicën e rasteve, paraliza e gjumit është e përkohshme dhe nuk konsiderohet e rrezikshme. Episodi zakonisht përfundon vetë dhe lëvizshmëria rikthehet normalisht.
Ekspertët rekomandojnë një orar të rregullt gjumi, shmangien e mungesës së gjumit, menaxhimin e stresit dhe, për disa persona, shmangien e fjetjes në shpinë.
Nëse episodet përsëriten shpesh, shkaktojnë frikë të madhe nga gjumi, lodhje gjatë ditës ose ndikojnë në jetën e përditshme, rekomandohet konsultimi me një profesionist shëndetësor.
Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!
