Presidenti Donald Trump do të takohet me udhëheqësit e Groenlandës dhe Danimarkës të martën për të nënshkruar një marrëveshje që do të lejojë një prani më të madhe ushtarake amerikane në Groenlandë dhe mund t’i japë fund një mosmarrëveshjeje mbi ishullin me vendndodhje strategjike dhe të pasur me minerale.
Marrëveshja do t’i lejojë SHBA-së të zgjerojë gjurmën e saj ushtarake në Grenlandë, thanë për Reuters tre persona të njohur me çështjen, shkruan Reuters.
Përveç Bazës Hapësinore ekzistuese Pituffik, marrëveshja pritet të hapë dy vende të reja ushtarake: Narsarsuaq, një ish-bazë ajrore e Luftës së Ftohtë, popullsia e së cilës është zvogëluar në vetëm disa dhjetëra, dhe Mestersvig, që aktualisht përdoret nga Sirius Dog Sled Patrol, një njësi elitare e forcave speciale daneze, transmeton Sinjali.
Groenlanda, një ish-koloni dhe tani një territor gjysmë-autonom i Mbretërisë së Danimarkës , ndodhet midis Arktikut dhe Amerikës së Veriut dhe mban burime të mëdha energjie.
Refuzimi i Trump për të përjashtuar forcën ushtarake ose ekonomike për ta përvetësuar atë shkaktoi një krizë diplomatike në janar brenda NATO-s dhe e detyroi Danimarkën dhe qeverinë e ishullit të hynin në negociata intensive.
Trump do të takohet me kryeministren daneze Mette Frederiksen dhe kryeministrin e Groenlandës Jens-Frederik Nielsen në orën 10:30 të mëngjesit ET (14:30 GMT) në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së në Nju Jork për ceremoninë trepalëshe të nënshkrimit.
Ministri i Jashtëm danez, Lars Lokke Rasmussen, ka thënë se marrëveshja do ta vendosë sigurinë e Arktikut nën mbikëqyrjen kolektive të NATO-s, në vend që ta lërë atë vetëm në dorë të Uashingtonit dhe Kopenhagenit.
Trump tha të premten se marrëveshja i jep SHBA-së “kontroll të përhershëm mbi sigurinë dhe të gjitha nevojat e tjera në Groenlandë”. Danimarka nuk i është përgjigjur pohimit të Trump, por ka thënë se marrëveshja respekton sovranitetin e mbretërisë dhe të drejtën e Groenlandës për vetëvendosje.
“Arsyeja pse mund ta përfundojmë këtë marrëveshje, e cila është e dobishme nga perspektiva e Groenlandës, Amerikës dhe Evropës, si dhe në emër të Mbretërisë së Danimarkës, është se është çështje politike sigurie”, tha Frederiksen të hënën në Nju Jork.
Teksti mbetet i pabotuar përpara nënshkrimit të së martës. Mbetet e paqartë nëse marrëveshja ndryshon një traktat mbrojtës të vitit 1951 që ka qenë baza ligjore për praninë amerikane, apo funksionon si një kornizë e re.
Marrëveshja shënon një ndryshim nga ambiciet e mëparshme të Trump për një blerje të plotë të Grenlandës, një ishull tre herë më i madh se Teksasi me një popullsi prej vetëm 57,000 banorësh të shpërndarë përgjatë vijës së saj të thyer bregdetare.
Por kjo përfaqëson një zgjerim të konsiderueshëm të infrastrukturës ushtarake amerikane në ishull – rritja e parë e madhe që nga Lufta e Ftohtë, kur SHBA-të mirëmbanin 17 instalime dhe më shumë se 10,000 personel atje.
Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!
